Blog

download artikel vakblad Arbo over verrassende communicatie
 

 

Drama kreeg positief effect op hele samenleving  



20.000 mensen aan het werk houden. Gelukt. Falende leidinggevenden hard aanpakken, ook in de eigen portemonnee. Gelukt. Regels in Den Haag zo aanpassen dat zo’n drama zich niet kan herhalen. Gelukt. Schokeffect bij leidinggevenden in de hele sector. Gelukt.
De Meavita-puinhoop was verbijsterend. Hoe kon de FNV juist daaruit zo veel resultaat halen? 


tekst Jurjen de Jong 

Een gezond concern, met een omzet van een half miljard, ging binnen 2,5 jaar failliet. ‘Dat is echt ongekend,’ zegt advocaat Arno van Deuzen. Negen jaar ging hij in een FNV-team de strijd aan. Het begin kan hij zich nog goed herinneren: ‘Toen leek het vrij eenvoudig. Opkomen voor die 20.000 medewerkers. Duidelijk slachtoffer van wanbeleid aan de top. Al die mensen zijn overgegaan naar nieuwe stichtingen. Iets waar de staatssecretaris niet voor voelde, maar wat toch gelukt is, dankzij het team van de FNV.’

Enkele honderden van die 20.000 stonden binnen een jaar alsnog op straat.
Arno van Deuzen: ‘Daar konden we helaas weinig tegen doen. Maar we hebben er wel voor gezorgd dat alle gedupeerden financiële compensatie kregen. Voor wie overal buiten de boot viel, is de FNV bijgesprongen. Dat is betaald uit de boete die is opgelegd aan Meavita. Want onze stelling luidde: ook dit tweede ontslag is nog altijd een gevolg van het wanbestuur bij Meavita.’

Normaliter zou je zeggen: dan ben je als vakbond toch wel klaar. Maar jullie team ging door.
Arno van Deuzen: ‘Degenen die een organisatie om zeep helpen, mogen daar niet mee weg komen. Dat lijkt mij logisch. En zo wilden we nog wel meer dingen bereiken. Bijvoorbeeld: herhaling voorkomen.
Maar je moet er dan wel echt tijd, geld en energie in stoppen. De FNV was de enige partij die daarvoor zijn nek uit stak.’

Nu weten we: dat leverde heel wat op.
Arno van Deuzen: ‘De Ondernemingskamer heeft wanbeleid vastgesteld. Vervolgens hebben wij de bestuurders en de toezichthouders van Meavita persoonlijk aansprakelijk gesteld. Dit heeft geleid tot een schikking van 1,8 miljoen met de curatoren en 65.000 met de FNV.’

Dus die uitspraak van de Ondernemingskamer had veel gevolgen.
Arno van Deuzen: ‘Ja, dat was een belangrijke overwinning. Hun uitspraak beslaat bijna 200 pagina’s. Gebaseerd op een dossier van tien ordners en een onderzoeksrapport van ruim duizend pagina’s. Dit was ook voor de Ondernemingskamer een van de grootste zaken ooit.’

En hoe wilden jullie herhaling voorkomen?
Arno van Deuzen: ‘Erop hameren dat hier heel slecht toezicht is gehouden. Daar veel publiciteit mee halen. Wat uiteindelijk heeft geleid tot kamervragen aan de minister. Met als resultaat: nieuwe wetgeving, ‘good governance’. Sinds deze zaak weten toezichthouders overal: als ik dit niet zorgvuldig doe, kan dat consequenties hebben voor mij persoonlijk. Ze kunnen aansprakelijk gesteld worden.
En dat geldt niet alleen in de zorg. Daarmee heeft deze zaak voor een heel grote groep werknemers een positief effect. Dat reikt veel verder dan de ex-medewerkers van Meavita.’


Toezicht wordt beter 

Hebben we het ergste nu gehad? Vermindert het aantal ontsporingen op al die plekken waar overheid en de vrije markt verweven zijn, zoals bij woningcorporaties, op hogescholen, in zorg en welzijn? Dagblad Trouw ziet inderdaad licht aan het einde van de tunnel. De krant schreef eind april dat de nieuwste lichting toezichthouders een heel andere achtergrond heeft. Beter opgeleid, bijvoorbeeld op specifieke opleidingen als de Academie voor Leiderschap, de Governance University of de Wagner Group. En diverser in allerlei opzichten: leeftijd, geslacht, culturele en/of professionele achtergrond.
De kwesties waar een toezichthouder zich anno nu voor gesteld ziet, zijn ook niet per se geschikt voor het old boys network: ict, privacy, maatschappelijk verantwoord ondernemen... Zo benoemde MVO Nederland vier jaar geleden de toen 22-jarige Talitha Muusse in de Raad van Toezicht. Dat klinkt inderdaad heel anders dan de Maserati-man van Rochdale, of VVD-coryfee Loek Hermans bij Meavita, die volgens Wikipedia bijna honderd bijbanen had, waarvan soms twintig tegelijk.

Wanbeleid bij Meavita 

• Financiële  en administratieve systeem niet op orde; elke keer andere cijfers voor het ministerie.
• De Nederlandse Zorg Autoriteit zei: zowel planning als controle deugen niet; cijfers onduidelijk.
• Op één project, TVfoon, werd een kleine twintig miljoen euro verlies geleden.
• Staatssecretaris Jet Bussemaker had er geen vertrouwen meer in.

Thuiszorgbedrijf Meavita

2007: ontstaan
- aantal medewerkers: 20.000
- aantal cliënten: 100.000
- omzet: half miljard euro
2009: failliet
2015: Ondernemingskamer constateert wanbeleid
2018: schikking tussen alle partijen


(Dit artikel verscheen eerder in FNV Magazine.)